Öğrenilmiş Çaresizlik Hakkında Genel Bilgiler
Hastalık Detayları ve Sık Sorulan Sorular
Bir kişinin geçmişte yaşadığı ve kontrol edemediği başarısızlıklar yüzünden, artık şartlar değişse ve başarabilme ihtimali doğsa bile hiçbir çaba göstermeden baştan yenilgiyi kabul etmesi psikolojisidir.
Psikolog Martin Seligman, kaçma şansı olmayan köpeklere hafif elektrik şoku vermiş, köpekler ne yaparsa yapsın kurtulamayınca pes etmişlerdir. Daha sonra kaçabilecekleri bir ortama alınmalarına rağmen, yine de kaçmayı denememiş, çaresizliği kabullenmişlerdir.
Defalarca diyete başlayıp kilo veremeyen birinin 'Ne yapsam olmuyor' diyerek obeziteye teslim olması veya girdiği sınavlarda başarısız olan öğrencinin ders çalışmayı tamamen bırakarak 'Ben zaten aptalım' algısı geliştirmesidir.
Depresyonun en büyük besleyicilerinden biridir. Kişi hayatının iplerini elinden kaçırdığını ve ne yaparsa yapsın mutsuz olacağını düşündüğü için eylemsizleşir, yatağa kapanır ve enerjisini sıfırlar.
Hayır, kişi bu durumu bilinçli yapmaz. Beyin, harcanan eforun boşa gideceği inancını nörolojik bir şartlanma haline getirmiştir. Kişi gerçekten de çaresiz olduğuna körü körüne inanır.
Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) en etkili yöntemdir. Uzman psikolog eşliğinde kişi önce küçük, başarılabilir görevlere yönlendirilir. Elde edilen ufak başarılarla kişinin 'kontrol bende' algısı yeniden inşa edilir ve o kemikleşmiş hatalı inanç duvarı yıkılır.
Sağlık kütüphanesi içeriklerimiz yalnızca bilgilendirme amaçlı ve kayıt tarihindeki bilimsel verilerle hazırlanmıştır. Sağlığınızla ilgili tüm sorularınız, endişeleriniz, teşhis veya tedavi için mutlaka doktorunuza veya sağlık kuruluşuna başvurunuz.
