Sıtma

Plasmodium adı verilen mikroskobik tek hücreli bir parazitin, insan kanındaki kırmızı kan hücrelerinin (alyuvarların) içine yerleşip çoğalarak onları patlattığı, dünyanın en ölümcül ve yaygın bulaşıcı hastalıklarından biridir.

Sadece bu paraziti taşıyan dişi Anofel sivrisineklerinin ısırmasıyla kana bulaşır. Hastalık doğrudan insandan insana, öksürmeyle veya temasla geçmez. Sadece kan nakli veya anneden bebeğe plasenta yoluyla geçebilir.

Kan hücreleri parazitler tarafından aynı anda patlatıldığında kanda büyük bir toksin fırtınası kopar ve meşhur 'Sıtma Nöbetleri' başlar.
1. Önce hastanın dişlerini birbirine vurduracak kadar şiddetli bir titreme (üşüme) krizi gelir.
2. Ardından vücut ısısı aniden 40-41 derecelere (yüksek ateş) fırlar.
3. Son aşamada ise hasta yatağı sırılsıklam edecek kadar bolca terler ve ateşi düşerek bitkin bir şekilde uykuya dalar. Bu nöbetler parazitin türüne göre her 48 veya 72 saatte bir tekrarlar.

Parazit sürekli olarak kırmızı kan hücrelerini (alyuvarları) patlattığı için hastada çok hızlı ve derin bir kansızlık (anemi) başlar. Parçalanan kan hücrelerinden açığa çıkan yüksek miktardaki 'Bilirubin' maddesi nedeniyle hastanın gözleri ve cildi sapsarı (sarılık) olur, dalak ve karaciğer devasa boyutlara ulaşır.

Afrika, Asya veya sıtma riski olan bir bölgeye seyahat öyküsü olan ateşli hastadan hemen kan alınır. Kan örneği lam üzerine yayılarak mikroskopta incelenir (Kalın Damla ve İnce Yayma Kan Testi). Kan hücrelerinin içinde yüzen parazitlerin gözle görülmesiyle teşhis %100 kesinleşir.

Teşhis edildiğinde gecikmeden tedavi başlanırsa tamamen iyileşebilen bir hastalıktır. Parazitin türüne göre Klorokin, Artemisinin, Meflokin gibi çok güçlü ve spesifik Antimalaryal (sıtma karşıtı) haplar/serumlar kullanılır.
Korunma: Eğer sıtma bölgesine (Afrika vs.) seyahat edilecekse, yolculuktan 1-2 hafta önce Sıtma Koruyucu Hapları içmeye başlamak ve seyahat boyunca devam etmek hayati önem taşır.